Dien nooit medicinale houtskool (actieve kool) toe zonder medisch advies

Medicinale houtskool, ook actieve kool of geactiveerde kool genoemd, is een fijn poeder dat bereid wordt uit kool van plantaardige oorsprong. Het is in staat sommige giftige stoffen aan zich te binden. Dit verhindert de opname van de gifstoffen vanuit de darm in de bloedbaan, die in plaats daarvan later samen met de houtskool in de stoelgang worden uitgescheiden.

Inhoud

Behandeling

Medicinale houtskool of actieve kool

Medicinale houtskool wordt aangeboden in de vorm of een fijn zwart poeder van koolstof van plantaardige oorsprong. De verkleining van de deeltjesgrootte vergroot de beschikbare bindings- of adsorptie­oppervlakte aanzienlijk. Bij acute vergiftiging door inname van een toxische stof maakt een snelle orale toediening in hoge dosis het mogelijk om verschillende toxines in de maag en darmen te binden. Omdat actieve kool niet wordt geresorbeerd in het gastro-intestinale stelsel, maakt deze binding tussen kool en toxines het mogelijk om ze via de ontlasting uit te scheiden, hun intestinale resorptie te verminderen en zo de blootstelling van het lichaam aan deze toxines te beperken. De gebruikte actieve kool is een product dat doorgaans onder medisch toezicht wordt toegediend

Hoe moet men medicinale houtskool toedienen?

Voor mensen

  • Het is belangrijk houtskoolpoeder zo vlug mogelijk na de inname van een gif toe te dienen, liefst binnen de twee uur. 
  • De toediening is éénmalig, tenzij op medisch advies in het ziekenhuis.
  • Enkel medicinale houtskool in de vorm van poeder is bruikbaar bij vergiftiging. Tabletjes en capsules, die verkocht worden voor de behandeling van diarree, zijn niet geschikt.
  • Vóór de inname moet het poeder vermengd worden met water. Neem één deel poeder voor vier delen water. Men mag een beetje suiker toevoegen of bij kinderen het poeder bereiden met grenadine en water, of mengen met pudding of yoghurt.
  • Aan een kind geeft men een halve tot één gram per kilogram lichaamsgewicht. Bij heel kleine kinderen gebeurt dit best onder medisch toezicht
  • Aan een volwassene geeft men 50 gram.
  • Dien nooit medicinale houtskool toe zonder medisch advies.

 

Voor dieren

  • Na overleg en uitleg door een dierenarts kan je actieve kool (poedervorm/vloeibaar) in huis halen voor een toekomstige blootstelling bij uw hond of kat. Vooraleer je dit toedient, contacteer altijd eerst je dierenarts of het Antigifcentrum om het nut hiervan in te schatten

Waar is medicinale houtskool te verkrijgen?

Medicinale houtskool is te verkrijgen in de apotheek, onder de commerciële naam Norit Carbomix®. Het is echter niet altijd beschikbaar bij elke apotheek. In geval van nood, om de houtskool zo snel mogelijk toe te kunnen dienen, is het soms beter om naar de spoeddienst of dierenarts te gaan. Tabletjes en capsules, die verkocht worden voor de behandeling van diarree, zijn niet geschikt.

Risico’s

Dien nooit medicinale houtskool toe zonder medisch advies. In sommige gevallen kan het gebruik ervan schadelijk zijn. Er is een risico op verslikken bij slaperigheid of braken, veel voorkomende symptomen  bij vergiftiging. Ook bij inname van bijtende producten is het toedienen van actieve kool gevaarlijk. Medicinale houtskool is niet geschikt voor alle intoxicaties. Voor bepaalde stoffen is het toedienen ervan nutteloos. Actieve kool is dan ook geen universeel antigif.

De beslissing om het toe te dienen wordt genomen op basis van de giftige stof, de verstreken tijd sinds de inname en de toestand van de patiënt.

Hoe wordt actieve kool gemaakt?

Actieve kool wordt bereid door koolstofhoudende grondstoffen (bv. zaagsel of kokosnootschelpen), te verhitten tot op een zeer hoge temperatuur in een zuurstofvrije omgeving. Hierdoor verdwijnen alle vluchtige stoffen en blijft alleen de pure koolstof over. Deze koolstof heeft echter niet de juiste opbouw om te kunnen helpen bij vergiftigingen. Hij moet nog ‘geactiveerd’ worden. Dit houdt in dat de oppervlakte van deze koolstof enorm vergroot wordt. Het resultaat is een product met een hele grote mogelijkheid om allerlei stoffen aan zich te binden: actieve kool.

Versie 11/2025