Bij huid- of oogcontact met ammoniak is langdurig spoelen met water noodzakelijk
Ammoniak of NH3 is bij kamertemperatuur een kleurloos, giftig gas met een karakteristieke, sterk prikkelende geur. Gezien ammoniakoplossingen in de dagelijkse omgang vaak simpelweg “ammoniak” genoemd worden, zullen we hieronder de term “ammoniak” ook gebruiken voor ammoniakoplossingen. Omwille van hun vetoplossend vermogen worden de producten gebruikt in het huishouden en toegevoegd in verschillende concentraties – van 5 tot 10% – aan een hele resem poetsproducten.
In de handel zijn ook pure ammoniakoplossingen beschikbaar. Ammoniak voor industrieel gebruik is steeds sterk geconcentreerd (54%). Alle concentraties worden aanzien als bijtend. Bij elke grote of langdurige blootstelling aan ammoniakgas en aan een ammoniakoplossing is medisch advies noodzakelijk.
Inhoud
Behandeling
Inademen
- Iemand die ammoniakgas heeft ingeademd, moet zo snel mogelijk in de frisse lucht gebracht worden en inspanningen vermijden. Indien blijvende klachten optreden moet een dokter geraadpleegd worden.
- Wanneer van in het begin hevige klachten optreden (moeilijkheden om te ademen, de indruk te stikken) is doktersadvies aangewezen.
- Mensen die allergisch zijn of die astma hebben en symptomen vertonen, wachten beter niet af, maar gaan best onmiddellijk naar de huisarts of bellen naar de 112.
Huidcontact: eerst water, de rest komt later
Als een ammoniakoplossing in contact komt met huid of ogen is snel en langdurig spoelen (30 minuten) met stromend lauw water altijd noodzakelijk.
- Geconcentreerde oplossing: spoel de huid overvloedig met water of neem een douche gedurende 30 minuten en verwijder ondertussen verontreinigde kledij en schoenen. Indien er symptomen zijn ernstiger dan irritatie zoals blaren, verkleuring of erge pijn is doktersadvies aangeraden.
Oogcontact: eerst water, de rest komt later
Verwijder eventuele contactlenzen en spoel de ogen met lauw, stromend water gedurende minstens 30 minuten. Spoel WEG van het onaangetaste oog. Houd daarbij de oogleden zo goed als mogelijk opengesperd.
Na spoelen gaat men best steeds voor een oftalmologisch consult naar de oogarts.
Bekijk ook onze video, die uitlegt hoe je correct moet spoelen, via deze link.
Inslikken: laat het slachtoffer niet braken
Na het inslikken van ammoniak is het belangrijk om onmiddellijk de mond grondig te spoelen, vervolgens één slok water te drinken en zo snel mogelijk naar de spoeddienst te gaan voor verdere opvolging.
Symptomen
Inademen
Boven het vloeistofniveau van een gesloten fles ammoniak bevindt zich steeds een hoeveelheid ammoniakgas dat vrijkomt bij het openen van de fles. Inhalatie hiervan is meestal erg kortstondig. Over het algemeen ontstaan er weinig symptomen. Bij een patiënt die aan astma lijdt, kan het wel een aanval uitlokken. De penetrante geur veroorzaakt bij een aantal mensen hoofdpijn.
Het optreden van toxische effecten bij inademing is afhankelijk van de concentratie in de lucht en de duur van de blootstelling. Inhalatie van ammoniak tast de slijmvliezen van de ademhalingswegen aan. Dit kan gaan van een milde irritatie (niezen en prikkelhoest) tot luchtwegontsteking of een moeilijkere en piepende ademhaling bij sterk geconcentreerde producten.
De mate waarin de oogslijmvliezen zijn aangetast, is vaak een goede indicatie voor de mate van blootstelling van de luchtwegen en de longen. Wanneer geen oogirritatie optreedt, zullen de letsels ter hoogte van de luchtwegen eerder beperkt zijn.
Inslikken
De ernst van de symptomen hangt af van de hoeveelheid, concentratie en contactduur van de ammoniak. De inname van een kleine hoeveelheid kan leiden tot milde symptomen zoals misselijkheid, braken en buikpijn. Na inname van grote hoeveelheden of sterk geconcentreerde ammoniak kunnen effecten optreden ter hoogte van de mond, slokdarm, maag en darmen die variëren van irritatie tot zware brandwonden, weefselvernietiging en perforatie.
Huidcontact
Huidcontact geeft aanleiding tot roodheid. Deze kan naargelang de concentratie en de contactduur overgaan tot brandwonden, zelfs van de tweede graad met pijn en blaren of van de derde graad met het afsterven van de opperhuid. Het effect op de huid kan met vertraging optreden. De brandwonde kan namelijk nog evolueren tijdens de dagen die volgen op het huidcontact. Controle door een arts kan dus meerdere malen nodig zijn.
Oogcontact
De dampen van ammoniak geven al snel een brandend gevoel aan de ogen. Dit brandend gevoel kan overgaan in traanvloed, zwelling van de ogen, verstoord zicht en pijn. Bij spatten in de ogen geeft ammoniak symptomen gaande van irritatie met roodheid en tranen tot een letsel aan het hoornvlies met gezichtsvermindering.
Risico’s
Afhankelijk van de duur van de blootstelling en de concentratie van ammoniak in de lucht of in oplossing, kunnen de symptomen variëren van mild tot ernstig. Raadpleeg in alle gevallen een arts.
Preventie
Voordat je ammoniak gebruikt, stel je de vraag of dit écht nodig is. Het is altijd beter geen bijtende producten in huis te hebben, vooral als je kleine kinderen of huisdieren hebt.
Bij het gebruik van bijtende producten zoals ammoniak moet men enkele voorzorgen in acht nemen:
- Gebruik ammoniak of andere bijtende producten in afwezigheid van kinderen of huisdieren.
- Lees zorgvuldig het etiket VÓÓR het gebruik van het product.
- Zorg voor voldoende ventilatie.
- Draag handschoenen en een veiligheidsbril.
- Meng ammoniak of andere bijtende producten nooit met andere producten.
- Giet nooit over in andere flessen.
Ammoniak moet net als alle andere bijtende producten opgeborgen worden op een plaats die niet toegankelijk is voor kinderen of huisdieren.
Versie 9/2025