Vooral blootstellingen met geconcentreerd bleekwater zijn gevaarlijk: overvloedig spoelen met water is nodig
Er gebeuren vaak ongelukken wanneer bleekwater gemengd wordt met een zuur, bijvoorbeeld bij het schoonmaken van het toilet nadat er eerst een ontkalker werd gebruikt. Daarbij komen meteen irriterende en schadelijke dampen vrij.
Gebruik daarom nooit bleekwater samen met andere producten, zoals een ontstopper op basis van zuren of een ontkalker. Dit kan gevaarlijke chemische reacties veroorzaken.
Behandeling
Inademen
- Bij eenmalig inademen van chloordamp met irritatie van de bovenste luchtwegen, tranende ogen, neusloop, een prikkelende keel en hoest moet je onmiddellijk de plaats van het ongeval verlaten. Ademhalingsklachten verminderen gedurende de eerste 3 uur na contact, wanneer men frisse lucht inademt en uit de buurt blijft van deze irriterende dampen. Ook roken vermijdt men best na een dergelijk ongeval. Klachten van irritatie kunnen een vijftal dagen aanhouden. Wanneer na blootstelling klachten aanhouden dient men een dokter te raadplegen.
- Wanneer van in het begin hevige klachten optreden (moeilijkheden om te ademen, de indruk te verstikken) is onmiddellijk doktersadvies aangewezen.
- Mensen die allergisch zijn of die astma hebben en symptomen vertonen, wachten beter niet af maar gaan best onmiddellijk naar de huisarts.
Inslikken
Laat het slachtoffer NIET braken.
- Verdunde oplossing*
Wanneer iemand een kleine hoeveelheid bleekwater heeft ingenomen, spoel dan eerst de mond en geef vervolgens één slok water om het bleekwater te verdunnen en de irriterende werking te verminderen. Bij maagpijn mag je een maagbeschermend geneesmiddel toedienen. Bij inname van een grote hoeveelheid: opnieuw eerst de mond spoelen, daarna één slok water geven en het slachtoffer zo snel mogelijk naar het ziekenhuis brengen.
- Geconcentreerde oplossing**
Spoel de mond, geef één slok water en breng het slachtoffer zo snel mogelijk naar het ziekenhuis.
Contact met de huid
- Verdunde oplossing*
Spoel de huid overvloedig met water en verwijder verontreinigde kledij en schoenen. In principe moet dit volstaan. Indien er toch een irritatie ontstaat, is doktersadvies aangewezen.
- Geconcentreerde oplossing**
Spoel de huid overvloedig met water of neem een douche gedurende 30 minuten en verwijder ondertussen verontreinigde kledij en schoenen. Als de huid irritatie vertoont is een doktersadvies noodzakelijk.
Spat in het oog
- Spoel WEG van het niet-aangetaste oog. Houd daarbij de oogleden zo goed als mogelijk opengesperd.
- Bij het dragen van contactlenzen: indien de lenzen gemakkelijk te verwijderen zijn, verwijder ze dan eerst en spoel daarna.Nadien:
- Verdunde oplossing*: na het spoelen doe je geen zalf of druppels in het oog, maar wacht je een uur af. Indien een uur na het spoelen het oog nog pijn doet (meer dan het gevoel van een stofje in het oog te hebben) of wanneer het zicht gewijzigd is, is doktersadvies nodig.
- Geconcentreerde oplossing**: ga na het spoelen – wat een prioriteit is – onmiddellijk naar het ziekenhuis voor een oogonderzoek.
Bekijk zeker onze video over hoe correct te spoelen, via deze link.
Symptomen
Inademen
Het mengen van bleekwater met een zuur is een vaak voorkomend ongeval. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij het schoonmaken van het toilet, wanneer bleekwater samen met een ontkalker wordt gebruikt. Het zuur in de ontkalker reageert met het bleekwater, waardoor giftige chloordampen vrijkomen.
Daarnaast kan ook bij het gebruik van sterk geconcentreerd bleekwater zélf soms chloordamp ontstaan, zelfs zonder dat het met een ander product werd gemengd.
- Eenmalige blootstelling aan chloordamp kan leiden tot irritatie van de bovenste luchtwegen. Typische klachten zijn tranende ogen, een loopneus, een prikkelende keel en hoesten.
- Bij langdurige blootstelling, of als de persoon allergisch is, astma heeft of rookt, kunnen de ademhalingsklachten ernstiger zijn. Denk hierbij aan kortademigheid en pijn op de borst bij (diep) ademhalen.
Inslikken
- Verdunde oplossing*
De inname van een kleine hoeveelheid is niet gevaarlijk. Het kan leiden tot milde symptomen van misselijkheid, braken en buikpijn. Grote hoeveelheden kunnen brandwonden in de mond, slokdarm en maag veroorzaken.
- Geconcentreerde oplossing**
De inname kan brandwonden in de mond, slokdarm en maag veroorzaken.
Contact met de huid
Huidcontact met bleekwater kan verschillende effecten hebben, afhankelijk van de concentratie.
Bij gebruiksklare, verdunde oplossingen treedt meestal geen probleem op. Bij hogere concentraties kan de huid geïrriteerd raken, en sterk geconcentreerd bleekwater kan zelfs ernstige brandwonden veroorzaken.
Spat in het oog
Een spat bleekwater in het oog kan verschillende gevolgen hebben, afhankelijk van de concentratie.
Bij gebruiksklare, verdunde producten veroorzaakt het meestal slechts lichte irritatie. Bij sterk geconcentreerde oplossingen kan het echter leiden tot ernstige oogletsels en zelfs brandwonden.
Risico’s
- Bij verdunde oplossingen (<5% natriumhypochloriet– huishoudelijk, gebruiksklaar bleekwater) is het risico op ernstige symptomen eerder beperkt, tenzij het over grote hoeveelheden of langdurige blootstellingen gaat of wanneer de oplossing met andere producten wordt gemengd.
- Een blootstelling aan geconcentreerde oplossingen (≥5% natriumhypochloriet) houdt een reëel gevaar voor ernstige symptomen in.
Toxiciteit
Een oplossing van natriumhypochloriet wordt in de handel meestal javel, javelwater, bleekwater of eau de javel genoemd.
De zuurtegraad (pH) van een natriumhypochlorietoplossing ligt rond 11 à 12. Dit is omdat er natriumhydroxide aan toegevoegd wordt om te voorkomen dat er chloorgas vrijkomt.
Bij een pH lager dan 5 begint natriumhypochloriet namelijk chloorgas af te geven.
Natriumhypochloriet is een zeer reactieve stof. Wanneer het met een zuur wordt gemengd, wordt het hypochloriet afgebroken en komt de aanwezige chloor vrij als gas.
Natriumhypochloriet wordt vooral gebruikt omwille van zijn ontsmettende werking. Het combineert bacteriëndodende, virusdodende, schimmelwerende en sporendodende eigenschappen.
Preventie
- Gebruik nooit bleekwater in combinatie met andere producten.
- Giet geen javel over in flessen of containers bestemd voor voedingsmiddelen, om accidenteel inslikken te vermijden.
- Bewaar bleekwater buiten het bereik van kinderen.
Meer weten?
Bleekwater is een oplossing van natriumhypochloriet in water.
Natriumhypochloriet heeft een lange geschiedenis. Rond 1785 ontwikkelde de Fransman Berthollet vloeibare bleekmiddelen op basis van hypochloriet in het dorp Javel. Het bedrijf dat het product op de markt bracht, noemde het ‘liqueur de Javel’. Tot op vandaag is het nog bekend onder de naam ‘eau de Javel’ of simpelweg ‘javel’.
Bleekwater is een veelgebruikt synoniem voor een oplossing van natriumhypochloriet. Er bestaan zowel verdunde als geconcentreerde varianten van deze oplossing.
- * Verdunde oplossingen (1–5% natriumhypochloriet) zijn het huishoudelijk bleekwater ‘klaar voor gebruik’ en ook oplossingen die men verkrijgt door ‘chloortabletten’ in water op te lossen. Deze tabletten bevatten dichloroisocyanuraat (ook wel troclosene genoemd). In water wordt deze stof omgezet in natriumhypochloriet, waardoor een oplossing van bleekwater of javel ontstaat. Afhankelijk van de verhouding tussen tablet en water ontstaat een verdunde of geconcentreerde oplossing.
- ** Geconcentreerde oplossingen (>5% natriumhypochloriet) omvatten:
- Huishoudelijk bleekwater dat nog moet worden verdund
- Industriële bleekwaters
- Chloorproducten voor zwembaden
- Geconcentreerde oplossingen bereid uit chloortabletten
- Sommige producten tegen groenaanslag op dak of terras.
Versie 9/202
Versie 9/2025