Mag ik slangen houden?

Of je nu een liefhebber van slangen bent of niet, een beet van sommige van deze reptielen kan ernstige gevolgen hebben. Zelfs in Europa worden elk jaar 8.000 tot 10.000 mensen gebeten, gelukkig zelden met een fatale afloop (1).

Het Antigifcentrum raadt af om een gifslang als huisdier te houden. Heel wat exotische soorten zijn levensgevaarlijk en bovendien ook beschermd. Wil je toch een (gif)slang in huis halen? Informeer je dan vooraf goed over de wetgeving terzake, die hieronder kort uiteengezet wordt.

Inhoud

Wat zegt de wet?

Er is wetgeving op verschillende niveaus waaraan dient te worden voldaan: allereerst moeten de internationale en Europese regels gevolgd te worden, daarnaast hebben in België de gewesten bijkomende beperkingen betreffende de soorten die je mag kopen, houden, kweken en verhandelen. Hier komt nog bij dat voor sommige diersoorten een milieuvergunning nodig is.

De CITES-lijst

Eerst en vooral check je best de CITES-lijst van bedreigde dier- en plantensoorten (2). CITES staat voor de ‘Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora’. Het is een internationaal akkoord dat de wereldwijde handel in wilde dieren en planten tracht te regelen en te controleren, met als doel het voortbestaan van deze soorten te verzekeren. De in het akkoord opgenomen soorten worden in drie categorieën verdeeld: Bijlage 1-soorten zijn het meeste bedreigd. Deze kunnen slechts bij uitzondering verhandeld worden. Bijlage 2- en 3-soorten worden daarentegen niet direct met uitsterven bedreigd en zijn onderhevig aan soepelere regels. De Europese Unie heeft hierop voortgebouwd met eigen wetgeving, die nog verder gaat en meer soorten opneemt. De EU-verordening bevat vier bijlagen (A, B, C, D), afhankelijk van het beschermingsniveau. Je kan de lijst (die zowel de CITES- als de Europese categorieën omvat) raadplegen op de website van Species+ (3). Sommige slangensoorten worden trouwens ook op lokaal niveau beschermd. Je mag bijvoorbeeld niet zomaar een Belgische adder vangen (en houden).

Een voorbeeld

Laten we een voorbeeld nemen. De CITES-lijst maakt het mogelijk om onder bepaalde omstandigheden een koningspython (Python regius) te importeren. Deze is momenteel opgenomen in bijlage B van de Europese verordening. Wat zijn de belangrijkste vereisten? De aankoop mag geen bedreiging vormen voor het overleven van de soort en er kan een importvergunning worden vereist door de betreffende nationale wetgeving. Is dit het geval in België? Ja, tenzij de transactie binnen de Europese Unie gebeurt. Dan is een importvergunning niet nodig. Verder dient er een CITES-register van aankomst en vertrek te worden bijgehouden, naast een bewijs van de legale herkomst van de slang. Wordt de koningspython toch van buiten de EU ingevoerd, dan moet er een aanvraag worden ingediend bij de dienst CITES van de federale overheid (4).

In ons land

Wie in ons land slangen wil houden moet ook rekening houden met de regionale wetgeving (zelfs al komen ze niet voor in de diverse lijsten van beschermde diersoorten).

Vlaanderen

De reptielen die je in Vlaanderen vrij mag houden en/of verhandelen, staan op de zogenaamde positieve lijst. De reptielen die niet op deze lijst staan, mag je niet verhandelen of houden. De lijst bevat hagedissen, slangen en schildpadden. Kijk hier of je reptiel op de lijst staat. De lijst geldt vanaf 1 oktober 2019. Dieren die niet op de lijst staan, mag je houden als je ze al in je bezit had vóór 1 oktober 2019 en je dat kan bewijzen.

 

Meer weten: https://www.vlaanderen.be/dierenwelzijn

Wallonië

Ook in Wallonië werd er tussen 2020 en 2024 met een positieve lijst gewerkt. Deze is echter tijdelijk geschrapt. Momenteel gelden alleen de CITES-regels en de plaatselijke milieuwetgeving. Zo zal je voor gifslangen normaal een klasse 2-vergunning nodig hebben. Overigens werd het houden van Australische gifslangen in 2014 verboden door de Waalse overheid (5).

 

Meer weten: https://bienetreanimal.wallonie.be

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt er sinds 1 juni 2021 gewerkt met een positieve lijst. Alleen de opgenomen reptielen mag je als huisdier houden. Onder bepaalde voorwaarden kan je een verboden dier houden dat je voor die datum had aangekocht. Meer informatie via deze link.  

 

Meer weten: https://leefmilieu.brussels/burgers/het-milieu-brussel/dierenwelzijn-garanderen

Wat met antidota?

Het is verstandig om bij het houden van giftige slangen een regeling te treffen met het dichtstbijzijnde ziekenhuis (bv. voor de aankoop en de bewaring van een weinig voorkomend antidotum). Zorg ervoor dat je thuis over duidelijke contactgegevens beschikt in geval van nood. Wie kan je daar contacteren? Wie is de verantwoordelijke arts? Wie kent je situatie? Zorg ervoor dat het in noodgevallen duidelijk is voor hulpverleners welke slangen aanwezig zijn, zodat er geen tijd verloren wordt met de identificatie. We raden af om zelf antidota aan te kopen. Deze zijn niet altijd nodig en worden beter bewaard in het ziekenhuis: dit garandeert correcte bewaaromstandigheden en maakt het eenvoudiger om het antidotum meteen op de juiste plaats (het ziekenhuis!) beschikbaar te hebben. Bovendien voldoen niet alle antidota aan de vereisten betreffende werkzaamheid en veiligheid, wat voor een leek moeilijk te beoordelen is: overleg met een expert is noodzakelijk.

Meer info over adderbeten en de behandeling ervan (voor medische professionals).

 

Bronnen

  1. Gutiérrez, (J.M.) et al. Snakebite envenoming. Nature Reviews Disease Primers (2017), vol. 3, no. 17063, 21 p. doi: 10.1038/nrdp.2017.63.
  2. https://cites.org/eng
  3. Meer info: https://www.health.belgium.be/nl/dieren-en-planten/cites/door-cites-beschermde-soorten
  4. https://www.health.belgium.be/nl/dieren-en-planten/cites/reptielen-amfibieen
  5. https://wallex.wallonie.be/eli/arrete/2014/01/16/2014200768/

Versie 10/2025