Vergiftigingen door overdosering met legale supplementen zijn zeldzaam
De consumptie van voedingssupplementen, zoals vitamines en kruidenpreparaten, is erg populair. Omdat ze vrij verkrijgbaar zijn en van zogenaamde natuurlijke oorsprong, neemt men soms ten onrechte aan dat deze producten ongevaarlijk zijn. Hoewel gezondheidsproblemen zelden voorkomen, let je wel best op met niet-erkende supplementen die je via het internet of postorderbedrijven besteld. En hou voedingssupplementen best uit de buurt van kinderen.
Wat zijn voedingssupplementen?
Een voedingssupplement is een voedingsmiddel in een voorgedoseerde vorm (capsules, pastilles, tabletten, …) dat bedoeld is als aanvulling op de normale voeding.
Voedingssupplementen bevatten één of meer nutriënten of andere stoffen met een nutritioneel of fysiologisch effect. Veel mensen gebruiken voedingssupplementen om zich beter tegen gezondheidsproblemen te beschermen.
Vooraleer een voedingssupplement in ons land in de handel mag worden gebracht, wordt de conformiteit van de samenstelling met de wetgeving nagegaan en wordt een notificatienummer toegekend. Zo kan bijvoorbeeld een product worden geweigerd wanneer het gehalte aan bepaalde vitamines de normen in de wetgeving overschrijdt. Of indien een plantenbereiding een plant bevat die niet als voedingsmiddel mag worden gebruikt (meer informatie hierover op de website van FOD Volksgezondheid).
Welke categorieën voedingssupplementen zijn er?
Vitamines en mineralen
Dit zijn de meest gebruikte voedingssupplementen. Gezondheidsproblemen door overdosering zijn zeldzaam. Ze komen meestal voor na inname van grote dosissen gedurende langere tijd. Dit is het geval voor het mineraal ijzer, waarbij een te hoge inname de lever kan beschadigen. Vet oplosbare vitamines zoals vit A, D, E en K kunnen zich in het lichaam opstapelen. Te veel vitamine A kan leiden tot ‘hypervitaminose A’ . Symptomen zijn onder meer gebrek aan eetlust, verminderd gezichtsvermogen, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, duizeligheid, spierpijn, haarverlies en/of roodheid en schilferen van de huid. Een langdurige overdosering van vitamine A kan ontstaan als je gedurende een langere tijd meer dan 3.000 microgram/dag (overeenkomend met 10.000 I.E. vit A. indien berekend met retinol) gebruikt. Bij inname van grotere dosissen kunnen ook leverletsels optreden.
Tijdens de zwangerschap kan een teveel aan vitamine A de vrucht beschadigen. Het is het aangeraden de dosis van 5.000 I.E vitamine A per dag niet te overschrijden.
Een langdurig te hoge inname van vitamine D kan misselijkheid, slaperigheid, verminderde eetlust en obstipatie veroorzaken. Nadelige effecten als gevolg van een eenmalige overmaat aan vitamine D zijn echter zeer zeldzaam.
Zonder medische indicatie zijn deze voedingssupplementen overbodig. Het lichaam heeft namelijk geen overvloed aan vitaminen nodig en een gezonde en gevarieerde voeding volstaat meestal om de behoefte te dekken.
Voedingssupplementen met kalmerende werking
Stoffen zoals valeriaan, melatonine en Sint-Janskruid worden gebruikt als middelen tegen stress en slapeloosheid. Overdosering leidt nooit tot gezondheidsproblemen. Zeker Sint-Janskruid mag echter nooit zo maar gecombineerd worden met andere medicatie aangezien het de werking sterk beïnvloedt: zo vermindert Sint-Janskruid de anticonceptieve werking van de pil en de therapeutische werking van o.a. antiepileptica, omeprazole, digoxine, etc… Vraag daarom altijd eerst advies aan je arts of apotheker!
Prestatieverhogende voedingssupplementen/afslankpreparaten
Het betreft hier meestal een mengeling van plantenextracten waaraan bovenstaande eigenschappen worden toegeschreven. Veelal zijn dit producten op basis van cafeïne, theïne of p-synefrine al dan niet van plantaardige oorsprong ( guarana, groene thee, bittere orangeschil…). Preparaten uit het buitenland kunnen evenwel verboden producten (voor de Belgische wetgeving) bevatten vb. Ephedra-alkaloïden, sibutramine,… Onoordeelkundig gebruik van deze middelen heeft een sterk stimulerend effect op het lichaam met soms ook nadelige effecten tot gevolg zoals oa bloeddruk- en hartritmestoornissen.
Libidoverhogende supplementen
Een zeer grote meerderheid van de voedingssupplementen wordt voor dit doel aangeprezen. Bij aankopen via niet-erkende websites is uit analyses gebleken dat deze supplementen vaak minstens één farmaceutische stof bevatten die niet op het etiket vermeld staat. Het gaat daarbij vooral om moleculen die structureel gelijkaardig zijn aan stoffen zoals sildenafil en diens analogen, maar die niet getest werden op veiligheid of werkzaamheid. Bovendien zijn ze vaak hoog gedoseerd, wat een groot risico op overdosering inhoudt.
Risico’s
Accidentele inname door kinderen doet zich vooral voor wanneer deze producten binnen handbereik rondslingeren. Omdat ze vaak op snoep lijken, nemen kinderen soms meerdere capsules tegelijk in. Dit kan gevaarlijk zijn, zeker bij ijzerbevattende preparaten.
Andere gevallen waarmee het Antigifcentrum soms geconfronteerd wordt, betreffen volwassenen die storende symptomen ontwikkelen na de inname van een stimulerend supplement of vetverbrander met een onduidelijke samenstelling. Na analyse door onze diensten blijkt de samenstelling vrijwel altijd sterk overgedoseerde of verboden, gevaarlijke stoffen te bevatten, zoals onder andere 2,4-dinitrofenoL (DNP).
Preventie
Wanneer je ondanks alles toch voedingssupplementen moet innemen, is het belangrijk rekening te houden met de volgende aanbevelingen:
- Beperk de inname tot een minimale hoeveelheid. Gebruik daarbij de aanbevolen hoeveelheid via de voeding als richtlijn. De term ‘ADH’ op de verpakking staat voor Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid: een hoeveelheid die zodanig is vastgesteld dat ze voor het merendeel van de bevolking voldoende is om in de behoefte aan een bepaalde vitamine of mineraal te voorzien.
- Schaf niets aan via een niet-erkende site op het internet of postorderbedrijven, je hebt dan geen enkele garantie over de samenstelling van het product.
- Geloof nooit zomaar het etiket ‘natuurlijk’ of ‘biologisch’. Dit geeft geen garantie voor de onschadelijkheid van een product.
- Breng steeds je arts en apotheker op de hoogte als je voedingssupplementen inneemt. Vitaminen en mineralen kunnen namelijk de werking van andere geneesmiddelen beïnvloeden. Zo beïnvloedt vitamine K de werking van bepaalde antistollingsmiddelen. Calcium en ijzer hebben een invloed op de opname van antibiotica en schildkliermedicatie.
Versie 9/2025