Brandharen van rupsen
OVER WELKE RUPSEN GAAT DIT?
Deze informatie geldt voor rupsen met irriterende brandharen, zoals:
- de eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea);
- de bastaardsatijnrups (Euproctis chrysorrhoea).
De brandharen kunnen huid, ogen en luchtwegen irriteren. Je hoeft de rups niet rechtstreeks aan te raken: de zeer kleine haren kunnen ook door de wind worden verspreid en aanwezig blijven in oude nesten.
Risico’s
Brandharen op de huid
Jeuk, roodheid, bultjes en soms blaasjes komen vaak voor. De klachten kunnen onmiddellijk of pas enkele uren later ontstaan.
Wat moet je doen?
- Spoel de huid grondig met veel stromend water.
- Wrijf niet over de huid.
- Verwijder achtergebleven brandharen voorzichtig met plakband of tape.
- Krab niet.
- Koelen kan helpen tegen de jeuk.
Trek besmette kleding uit en behandel deze voorzichtig. Was de kleding zo warm mogelijk volgens het wasvoorschrift.
Bij alleen lokale huidklachten hoef je het Antigifcentrum niet te bellen.
Neem contact op met een arts als de huidreactie ernstig of zeer uitgebreid is, of duidelijk blijft verergeren.
Brandharen in het oog
- Spoel het oog onmiddellijk en langdurig met lauw stromend water.
- Wrijf niet in het oog.
- Verwijder contactlenzen als dat gemakkelijk lukt.
Neem contact op met een oogarts als pijn, roodheid, zwelling, tranenvloed, lichtschuwheid of andere duidelijke oogklachten na het spoelen blijven bestaan.
Brandharen ingeademd
Brandharen kunnen irritatie van neus, keel en luchtwegen veroorzaken, bijvoorbeeld niezen, keelpijn of hoesten.
Bij lichte klachten die snel verminderen, hoef je het Antigifcentrum niet te bellen.
Bel het Antigifcentrum of laat je medisch beoordelen als…
- het hoesten blijft aanhouden of erger wordt;
- er een piepende ademhaling of benauwdheid ontstaat;
- slikken moeilijk wordt;
- er algemene klachten ontstaan, zoals uitgesproken malaise, duizeligheid, koorts of braken.
Een rups of brandharen in de mond of ingeslikt
- Spoel de mond goed met water.
- Drink wat water.
- Wek geen braken op.
Bel het Antigifcentrum als:
- een rups werd ingeslikt;
- er pijn of zwelling in mond of keel ontstaat;
- er veel speekselvloed of slikproblemen ontstaan;
- er wordt gebraakt;
- andere duidelijke klachten ontstaan.
Bel onmiddellijk 112 als…
- er ernstige ademhalingsproblemen zijn;
- mond, tong of keel snel opzwellen;
- de persoon flauwvalt of bewusteloos raakt;
- er tekenen zijn van een ernstige allergische reactie.
Waarom geven brandharen klachten?
Brandharen zijn zeer klein en hebben weerhaakjes waarmee ze zich kunnen vastzetten in huid en slijmvliezen.
Ze veroorzaken zowel mechanische irritatie als een ontstekingsreactie. Daardoor kunnen jeuk, roodheid, zwelling en soms luchtwegklachten ontstaan.
Na herhaalde blootstelling kunnen sommige mensen heviger reageren.
Eikenprocessierups
De eikenprocessierups leeft vooral op eikenbomen. De brandharen zitten ook in de nesten en kunnen door de wind in de omgeving worden verspreid.
Vermijd contact met rupsen en nesten en probeer nesten niet zelf te verwijderen of te bestrijden. Laat dit over aan gespecialiseerde diensten.
De overlast door de brandharen piekt doorgaans van begin juni tot augustus. Daarna verpoppen de rupsen zich tot vlinders.
Bastaardsatijnrups
De bastaardsatijnrups komt in België en Nederland vooral voor in kust- en duingebieden.
De rups is donkerbruin tot zwart, heeft bosjes geelbruine haren en twee opvallende rode stippen op de rug.
De mens heeft het meeste last van de brandharen in de periode mei-juni. Maar ook oude nesten kunnen nog brandharen bevatten.
Voorkom blootstelling
- Raak rupsen en nesten niet aan.
- Vermijd gebieden met veel brandharen wanneer er duidelijke overlast is.
- Draag bedekkende kleding bij mogelijke blootstelling.
- Wrijf niet in de ogen na contact met rupsen of nesten.
- Was huid en kleding na duidelijke blootstelling.
Versie 10/2026