Karmozijnbes: de rijpe paars-zwarte bessen zijn weinig toxisch, maar niet geschikt om op te eten
Na inname van karmozijnbes: verwijder eventuele plantresten uit de mond, laat de mond spoelen en geef wat water te drinken.
De karmozijnbes (Phytolacca sp.) is een grote plant met opvallende trossen paars-zwarte bessen. De plant komt voor in tuinen en verwilderde gebieden.
Alle delen van de plant kunnen toxische stoffen bevatten. De wortels en bladeren behoren tot de meer toxische plantendelen. Bij een accidentele inname van één of enkele rijpe, paars-zwarte bessen ontstaan doorgaans geen klachten. Grotere hoeveelheden kunnen wel maag-darmklachten veroorzaken.
Inname van grotere hoeveelheden, vooral van bladeren, wortels of andere plantendelen, kan leiden tot irritatie van de mond en keel en maag-darmklachten zoals misselijkheid, braken, buikpijn, buikkrampen en diarree. Bij ernstige intoxicatie kunnen uitdroging, een lage bloeddruk en andere circulatoire problemen optreden. Ernstige intoxicaties zijn zeldzaam.
Inhoud
Behandeling
Bij inname:
- Verwijder eventuele plantresten uit de mond.
- Laat de mond spoelen en geef wat water te drinken.
- Bij klachten raadpleeg je best je huisarts.
- Bij hevig of aanhoudend braken of diarree, ernstige buikpijn, sufheid, zwakte of andere ernstige klachten is medische beoordeling nodig in het ziekenhuis.
Bij oogcontact:
- Het oog overvloedig spoelen met lauw, stromend water gedurende 15 minuten.
- Bij aanhoudende oogpijn, toenemende roodheid, verminderd zicht of andere oogklachten is een oogheelkundig onderzoek aangewezen.
Bij contact met de huid:
- De huid met water spoelen.
- Eventuele huidirritatie wordt symptomatisch behandeld door de huisarts, want deze blootstelling kan pijn en zwelling veroorzaken.
Symptomen
Na inname kan karmozijnbes irritatie van de mond en keel veroorzaken. Bij grotere innames kunnen binnen enkele uren maag-darmklachten ontstaan, zoals:
- misselijkheid;
- braken;
- buikpijn en buikkrampen;
- diaree
De klachten kunnen binnen 30 minuten tot enkele uren na inname ontstaan.
Bij ernstige intoxicatie kunnen door hevig braken en diarree uitdroging en verstoring van de zoutbalans ontstaan. Dit kan leiden tot een lage bloeddruk en andere problemen met de bloedsomloop. Ernstige klachten zijn zeldzaam.
In een studie van 1.669 humane blootstellingen aan Phytolacca americana waren buikpijn, misselijkheid, braken en diarree de meest voorkomende klachten. De meeste blootstellingen verliepen zonder ernstige gevolgen en werden ondersteunend behandeld.
Contact met groen plantmateriaal kan lokale pijn, roodheid of zwelling van de huid veroorzaken. Sap of plantmateriaal in het oog kan oogirritatie veroorzaken.
De paarse kleurstof uit de bessen kan de mond en de huid rond de mond paars verkleuren. Deze verkleuring betekent op zichzelf niet dat er sprake is van een ernstige intoxicatie.
Risico’s
Bij een accidentele inname van één of enkele rijpe, paars-zwarte bessen kan thuis worden afgewacht. Er zijn doorgaans geen klachten te verwachten.
Neem contact op met het Antigifcentrum bij:
- inname van een grote hoeveelheid bessen (> handjevol);
- inname van bladeren, wortels of andere plantendelen;
- klachten na inname;
- twijfel over de ingenomen hoeveelheid of het ingenomen plantendeel.
Bij hevig of aanhoudend braken of diarree is medische beoordeling aangewezen vanwege het risico op uitdroging en verstoring van de zoutbalans.
Toxiciteit
Alle delen van de karmozijnbes kunnen toxische stoffen bevatten. De wortels en bladeren behoren tot de meest toxische plantendelen, terwijl de rijpe paars-zwarte bessen weinig toxisch zijn.
De plant bevat onder andere triterpeen-saponinen, waaronder verschillende phytolaccosiden. Ook aglyconen zoals phytolaccagenine zijn aangetoond. Deze stoffen worden in verband gebracht met de gastro-intestinale toxiciteit van de plant.
De ernst van de intoxicatie hangt onder andere af van het ingenomen plantendeel en de hoeveelheid. Kleine innames van rijpe bessen verlopen doorgaans zonder ernstige gevolgen. Grotere innames van bessen kunnen maag-darmklachten veroorzaken.
De klachten ontstaan doorgaans binnen enkele uren na inname en zijn meestal van gastro-intestinale aard.
Grote innames van bladeren kunnen ernstige intoxicaties veroorzaken.
In 2025 werd een fataal geval beschreven na inname van een grote hoeveelheid onvoldoende bereide bladeren, waarbij ernstige gastro-intestinale klachten en vervolgens multi-orgaanfalen ontstonden.
Het is niet veilig om plantendelen van de karmozijnbes als voedingsmiddel te bereiden of te eten.
Bronnen
- Woolum JA, Akpunonu P, Johnson M, Webb AN. Human exposures to Phytolacca americana in Kentucky. Toxicon. 2022;220:106962. DOI: 10.1016/j.toxicon.2022.106962.
- Choe S, Jeong S, Jang M, Yeom H, Moon S, Kang M, Yang W, Kim S. Identification of phytolaccosides in biological samples from pokeweed intoxication patients using liquid chromatography-tandem mass spectrometry. J Chromatogr B Analyt Technol Biomed Life Sci. 2020;1149:122123. DOI: 10.1016/j.jchromb.2020.122123.
- Xu H, Zhou H, Wang Q, Sheng W, Chen W, Hu J, Zhao S. Description of a fatal case of acute Phytolacca americana poisoning due to leaf ingestion in China. Toxicon. 2025;265:108476. DOI: 10.1016/j.toxicon.2025.108476.
- Poison Control. Pokeberries: A grape look-alike. Informations sur la toxicité de Phytolacca americana et la prise en charge après ingestion.
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR). Kermesbeere (Phytolacca L.).
- De Cleene M. Giftige bloemen en planten. Antwerpen/Apeldoorn : Garant ; 2016.
- Frohne D, Pfänder HJ. Poisonous Plants: A Handbook for Doctors, Pharmacists, Toxicologists, Biologists and Veterinarians. 2e éd. Londres : Manson Publishing ; 2005.
Versie 9/2026