Eet beter geen wilde kastanjes of eikels

Jaarlijks vallen in de herfst kastanjes massaal van de bomen. Veel mensen vragen zich af of deze kastanjes eetbaar zijn of niet. Er bestaat echter veel verwarring tussen tamme en wilde kastanjes. Een verkeerde keuze kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen. En wat met eikels en beukennootjes?

Inhoud

Behandeling

Het Antigifcentrum krijgt ongeveer 30 telefoontjes per jaar voor kastanjes, zowel van tamme als de wilde variëteiten. Tien procent van deze telefoontjes betreft dieren, de helft volwassenen en de andere helft kinderen. In één op de drie gevallen treden er symptomen op na het eten van kastanjes, met gastro-intestinale problemen zoals diarree en buikkrampen, maar ook misselijkheid. De behandeling is meestal symptomatisch. Personen met meer dan milde of aanhoudende klachten moeten gezien worden door een arts.

Risico/toxiciteit

Tamme kastanje (Castanea sativa)

De tamme kastanje is rauw eetbaar en heeft een nootachtige smaak. Ze smaakt zoet als ze gepoft, geroosterd of in puree verwerkt is. Je herkent haar vooral aan de bolster met lange, dunne, stekelige naalden. Ze zijn ovaal van vorm met een platte bovenkant en een wit uitsteeksel onderaan. Er zitten vaak meerdere kastanjes in één bolster.

Wilde- of paardenkastanje (Aesculus hippocastanum)

De wilde kastanje, ook wel paardenkastanje genoemd, is niet eetbaar en kan zelfs giftig zijn. De bolster van de paardenkastanje heeft kortere, dikkere stekels en bevat meestal slechts één ronde vrucht. Paardenkastanjes hebben een zeer bittere smaak en zijn niet geschikt voor consumptie. Niet alleen de vruchten, maar ook de bolsters, bladeren en twijgen bevatten giftige stoffen die schadelijk kunnen zijn voor mensen en dieren, met uitzondering van wilde zwijnen, herten, geiten en varkens.

De giftige bestanddelen in paardenkastanjes zijn aescine (saponinen), coumarines en flavonolglycosiden. Saponinen irriteren het maagdarmkanaal, omdat ze slecht worden geabsorbeerd. Het inslikken van een of twee vruchten leidt meestal tot milde klachten zoals irritatie van de mond en keel, misselijkheid, buikpijn en diarree. Symptomen treden doorgaans op binnen 15 minuten tot 3 uur na inname en kunnen twee tot drie dagen aanhouden. Het inslikken van een grote kastanje (> 4 cm in diameter) kan een obstructie veroorzaken in de maag. Daarnaast zijn er meldingen van kinderen die na het eten van paardenkastanjes zwakte, moeite met lopen, slaperigheid, verlamming en spiertrekkingen ervoeren, naast ernstige maagklachten.

Eikels

Eikels zijn niet eetbaar voor mensen omdat ze giftige tannines bevatten. Deze stoffen binden zich aan eiwitten in het darmslijmvlies, waardoor de opname van voedingsstoffen in de darm wordt verhinderd. Symptomen na het eten van groene eikels kunnen constipatie, buikpijn, bloederige diarree met en verlies van eetlust zijn. Er zijn echter geen ernstige gevallen van vergiftiging bij mensen bekend. De opname van 1 tot 3 eikels veroorzaakt over het algemeen geen ernstige problemen. Bij verschillende diersoorten kan (overmatige) consumptie van eikels ook vergiftiging veroorzaken.

Beukennootjes

Beukennootjes zijn eetbaar, maar inname van grotere hoeveelheden (> 50) kan ongewenste effecten veroorzaken, met name maagdarmstoornissen. Vooral verse en groene nootjes bevatten giftige saponinen, die verdwijnen als de vrucht in de zon gedroogd of geroosterd wordt. De beuk staat op de lijst van gevaarlijke planten die niet gebruikt mogen worden als of in voedingsmiddelen (Koninklijk Besluit van 27/08/1997).

Preventie

  • Herken het verschil: Let goed op de bolster en de vorm van de kastanje.
  • Koop kastanjes in de winkel: Kastanjes uit de supermarkt of speciaalzaken zijn altijd veilig voor consumptie.
  • Leer kinderen het onderscheid: Jonge kinderen stoppen vaak dingen in hun mond. Zorg ervoor dat ze geen wilde kastanjes eten.
  • Bij twijfel: niet eten: Als u niet zeker weet of een kastanje eetbaar is, neem dan geen risico.

Meer weten?

De bevolking werd tijdens de Tweede Wereldoorlog aangespoord om kastanjes, eikels en beukennootjes te verzamelen. Het tekort aan grondstoffen leidde tot hongersnood, waardoor de bevolking op zoek ging naar alternatief voedsel. De vruchten en noten werden geplet en verwerkt tot koeken voor veevoer. Meel van eikels werd gebruikt als koffiesurrogaat.

Bronnen