Kastanjes, beukennootjes, eikels – eetbaar of niet?

Jaarlijks vallen in de herfst kastanjes massaal van de bomen. Veel mensen vragen zich af of deze kastanjes eetbaar zijn of niet. Er bestaat echter verwarring tussen tamme en wilde kastanjes. Een verkeerde keuze kan leiden tot een vergiftiging. Ook eikels en beukennootjes kan je niet zomaar opeten.  

Inhoud

Behandeling

Het Antigifcentrum krijgt ongeveer 30 telefoontjes per jaar voor tamme en wilde kastanjes. In één op de drie gevallen treden er symptomen op na het eten van kastanjes, zoals diarree en buikkrampen, maar ook misselijkheid. De behandeling is meestal symptomatisch. Personen met hevige of aanhoudende klachten moeten gezien worden door een arts.

Risico/toxiciteit

Tamme kastanje (Castanea sativa)

De tamme kastanje is rauw eetbaar en heeft een nootachtige smaak, na het poffen of roosteren proeft deze zoeter. Je herkent de tamme kastanje aan de bolster met lange, dunne, stekelige naalden. De kastanje is ovaal van vorm met een platte onderkant en een klein pluimpje bovenaan. Er zitten vaak meerdere kastanjes in één bolster.

Wilde- of paardenkastanje (Aesculus hippocastanum)

De wilde kastanje, ook wel paardenkastanje genoemd, is niet eetbaar. De bolster van de paardenkastanje heeft korte, dikke stekels en bevat meestal slechts één ronde vrucht. Paardenkastanjes hebben een zeer bittere smaak en zijn niet geschikt voor consumptie. Niet alleen de vruchten, maar ook de bolsters, bladeren en twijgen bevatten giftige stoffen die schadelijk kunnen zijn voor mensen en de meeste dieren.

De giftige bestanddelen in paardenkastanjes zijn aescine (saponinen), coumarines en flavonolglycosiden. Saponinen irriteren het maag-darmkanaal, omdat ze slecht worden geabsorbeerd. Het inslikken van een of twee vruchten leidt meestal tot milde klachten, zoals irritatie van de mond en keel, misselijkheid, buikpijn en diarree. Symptomen treden doorgaans op binnen 15 minuten tot 3 uur na inname en kunnen twee tot drie dagen aanhouden. Het inslikken van een grote kastanje (> 4 cm in diameter) kan een obstructie veroorzaken in de maag. Daarnaast zijn er meldingen van kinderen die na het eten van paardenkastanjes last hadden van zwakte, moeite met lopen, slaperigheid, verlamming en spiertrekkingen.

Eikels

Eikels zijn niet eetbaar voor mensen omdat ze giftige tannines bevatten. Deze stoffen binden zich aan eiwitten in het darmslijmvlies, waardoor de opname van voedingsstoffen in de darm wordt verhinderd. Symptomen na het eten van groene eikels kunnen constipatie, buikpijn, bloederige diarree en verlies van eetlust zijn. Er zijn echter geen ernstige gevallen van vergiftiging bij mensen bekend. De inname van 1 tot 3 eikels veroorzaakt over het algemeen geen ernstige problemen. Bij verschillende diersoorten kan de consumptie van eikels ook een vergiftiging veroorzaken.

Beukennootjes

Beukennootjes zijn eetbaar, maar inname van grotere hoeveelheden (> 50) kan ongewenste effecten veroorzaken, met name maag-darmstoornissen. Vooral verse en groene nootjes bevatten giftige saponinen, die verdwijnen als de vrucht in de zon gedroogd of geroosterd wordt. De beuk staat op de lijst van gevaarlijke planten die niet gebruikt mogen worden als voedingsmiddel (Koninklijk Besluit van 27/08/1997).

Preventie

  • Herken het verschil: let goed op de bolster en de vorm van de kastanje.
  • Koop kastanjes in de winkel: kastanjes uit de supermarkt of speciaalzaken zijn altijd veilig voor consumptie.
  • Leer kinderen het onderscheid: jonge kinderen stoppen vaak dingen in hun mond. Zorg ervoor dat ze geen wilde kastanjes eten.
  • Bij twijfel: niet eten: eet alleen kastanjes als je zeker bent dat het om tamme kastanjes gaat.

Meer weten?

De bevolking werd tijdens de Tweede Wereldoorlog aangespoord om kastanjes, eikels en beukennootjes te verzamelen. Het tekort aan grondstoffen leidde tot hongersnood, waardoor de bevolking op zoek ging naar alternatief voedsel. De vruchten en noten werden geplet en verwerkt tot koeken voor veevoer. Meel van eikels werd gebruikt als koffiesurrogaat.

Bronnen

Versie 8/2026