Ruim vrijgekomen kwik van een thermometer (en barometer) zo snel mogelijk op

Als een kwikthermometer breekt, ga je best voorzichtig tewerk. Het is belangrijk dat je het kwik zo snel mogelijk en op een correcte manier opruimt. Een korte aanraking met kwik is niet gevaarlijk, maar de dampen die vrijkomen zijn dat wel. In een gewone koortsthermometer zit dan wel slechts een geringe hoeveelheid kwik, vergiftiging door inademing is mogelijk als het kwik niet tijdig correct verwijderd wordt. Jonge kinderen en zwangere vrouwen lopen een hoger risico. Voorkomen is beter dan genezen: gebruik bij voorkeur thermometers zonder kwik.

Inhoud

Behandeling

Bij inslikken

Een koortsthermometer bevat ongeveer 0,1 ml kwik, d.w.z. minder dan 2 g. Deze geringe hoeveelheid zal dus geen symptomen veroorzaken. Voorkom echter dat op de grond gevallen kwik verdampt en dus kan worden ingeademd. Ruim daarom de kwik zo snel mogelijk op.
Keukenthermometers en barometers bevatten belangrijke hoeveelheden kwik. Hier bestaat er een reëel risico op vergiftiging. Bij een ongeval contacteer je best het Antigifcentrum.
Als een koortsthermometer in de mond breekt en er ontstaat een wonde, raadpleeg dan een arts om vast te stellen of er al dan niet kwik is achtergebleven, eventueel met behulp van een radiografie .
Als een koortsthermometer in de aars breekt, ontstaat er mogelijks een wonde in de aars. Ga naar de spoedgevallendienst van een ziekenhuis.

Bij inademen

Gezien de geringe hoeveelheid kwik in een koortsthermometer is het risico op vergiftiging door inademing van kwikdampen laag, mits het kwik correct wordt opgeruimd. Voorkom desalniettemin dat kleine kinderen en huisdieren nodeloos worden blootgesteld en ruim daarom de nog niet verdampte kwik best onmiddellijk op.

Keukenthermometers en barometers (zie foto) bevatten belangrijke hoeveelheden kwik. Hier bestaat er een reëel risico op vergiftiging. Bij een ongeval contacteer je best het Antigifcentrum.

Bij huidcontact

Het occasioneel aanraken van kwik is niet gevaarlijk. Het volstaat om de handen te wassen met water en zeep. Voorkom dat kwik dat op de grond is gevallen verdampt en dus kan worden ingeademd. Ruim daarom de kwik zo snel mogelijk op.
Als een thermometer in de hand breekt en er ontstaat een wonde, raadpleeg dan een arts om vast te stellen of er al dan niet kwik is achtergebleven.

Symptomen

Bij inslikken

Metaalkwik wordt slecht geabsorbeerd door het maag-darmstelsel.

Het inslikken van een beetje metaalkwik veroorzaakt in principe geen vergiftiging.
Bij inslikken van grote hoeveelheden is een vergiftiging wel mogelijk en zijn misselijkheid, braken en buikpijn hiervan het eerste symptoom
Als een koortsthermometer in de mond breekt en er ontstaat een wonde, dan moet men nakijken of er geen kwik is achtergebleven in de wonde. Kwik dat diep in de weefsels dringt, zal lokaal een ontsteking veroorzaken en zal wel opgenomen worden in het bloed. Raadpleeg in dit geval altijd een arts.
Als een koortsthermometer in de aars breekt, ontstaat er mogelijks een wonde in de aars. Ook hier kan een lokale ontstekingsreactie optreden, met kans op infecties en op vergiftiging wanneer het kwik binnendringt in de dieper gelegen weefsels.

Bij inademen

Kwik verdampt bij kamertemperatuur. De kwikdampen vermengen zich met de lucht in de kamer en ingeademde kwik wordt snel opgenomen via de luchtwegen.

Inademen van kwikdamp leidt tot kortademigheid, hoesten, drukgevoel op de borst en mogelijk een ontsteking van luchtwegen en longen. Kinderen zijn gevoeliger.
Kwikdamp kan ook symptomen veroorzaken, die doen denken aan een griep, zoals spierpijnen, hoofdpijn, malaise, koude rillingen,koorts (dit geheel aan symptomen wordt metaaldampkoorts genoemd). Ook braken en misselijkheid zijn mogelijk.
Er kan een ontsteking van mondslijmvlies en tandvlees optreden.
Bij ernstige gevallen kunnen nierproblemen, en neurologische problemen optreden, met tremoren (beven) vaak als eerste symptoom.

Bij huidcontact

Via intacte huid wordt kwik nauwelijks opgenomen. Het occasioneel aanraken van kwik is dus niet gevaarlijk. (Let op: kwik reageert met bepaalde metalen waardoor een gouden ring eventueel wordt aangetast.) Huidreacties (eczeem, roodheid, jeuk) zijn wel mogelijk, maar eerder na chronische blootstelling.
Als een koortsthermometer in de hand breekt en er ontstaat een wonde, dan moet men zich ervan vergewissen dat er geen kwik is achtergebleven in de wonde. Kwik dat diep in de weefsels dringt, zal een ontsteking veroorzaken en in het bloed terechtkomen. Raadpleeg altijd een arts.

Risico’s

Een kwikthermometer die op de grond valt en breekt, bevat een kleine hoeveelheid kwik. Hierdoor is het risico op vergiftiging bij aanraking of inademing laag, mits het kwik correct wordt opgeruimd.
Wanneer een kwikthermometer breekt in de hand, mond of aars en een wonde veroorzaakt, is er echter wel een reële kans dat het kwik geabsorbeerd wordt in het lichaam en/of een lokale ontsteking veroorzaakt. Raadpleeg in dit geval altijd een arts.
Keukenthermometers,barometers en (oude) bloeddrukmeters bevatten wel belangrijke hoeveelheden kwik. Hier bestaat er een reëel risico op vergiftiging. Contacteer het Antigifcentrum in geval van ongeval.

Toxiciteit

Blootstelling aan kwik kan gebeuren met verschillende kwikvormen: metallisch kwik, anorganische kwikzouten (van zowel Hg⁺ als Hg²⁺, zoals kwikchloride HgCl₂ en kwiksulfaat HgSO₄),en organische kwikverbindingen (bv. methylkwik, bekendst van de kwikramp in de Japanse Minamatabaai). In een kwikthermometer, barometer, oude bloeddrukmeter,…. zit metallisch kwik, ook wel elementair kwik (Hg⁰) genoemd.

Elementair kwik wordt weinig opgenomen via het maag-darmstelsel of via intacte huid, maar inhalatie van kwikdampen houdt wel een hoger risico in. Kwik verdeelt zich in het lichaam, vooral over het centrale zenuwstelsel, de nieren, de lever en de milt. Het leidt tot maag-darmklachten, neurologische stoornissen en nierproblemen. Ingeademd kwik kan ook longaantasting veroorzaken.

Kinderen lopen meer risico op kwikvergiftiging dan volwassenen. Enerzijds passeert het kwik bij kinderen gemakkelijker de nog onvolwassen bloed-hersenbarrière en bovendien is het zenuwstelsel van een kind nog volop in ontwikkeling. Daarnaast is kwikdamp zwaarder dan lucht zodat de concentratie hoger is nabij de vloer, waar kinderen spelen. De ademhalingssnelheid van kinderen is ook hoger, waardoor ze meer kwikdamp binnen krijgen.

Kwik opruimen

Kwik verdampt bij kamertemperatuur. De kwikdampen vermengen zich dus met de lucht in de kamer en het aldus ingeademde kwik wordt snel opgenomen via de luchtwegen. Om dit te voorkomen moet kwik zo snel mogelijk worden opgeruimd.

GEBRUIK GEEN STOFZUIGER. Door het gebruik hiervan wordt warmte geproduceerd en dit bevordert de vorming van kwikdampen. Heb je toch een stofzuiger gebruikt, dan moet je deze professioneel laten reinigen of wegdoen (containerpark).
Laat andere personen en huisdieren de ruimte verlaten. Zorg dat niemand door het kwik loopt. Sluit deuren naar andere delen van het huis en zet de ramen open. Zet ventilatie/verwarmings/aircosystemen uit zodat eventuele dampen niet in andere ruimtes van het huis terecht komen. Doe ringen en armbanden af (goud kan oplossen in kwik). Draag huishoudhandschoenen om snijwonden te vermijden. Trek eventueel oude schoenen en kleren aan die weggegooid mogen worden. Je kan ook plastic zakjes over je schoenen doen om deze te beschermen.
Verzamel de metalen bolletjes met behulp van een papiertje of stukje karton en breng ze samen op een ander blaadje papier. Voor zeer kleine bolletjes kan je plakband gebruiken. Een druppelteller of injectiespuitje kunnen ook handig zijn.
Een zaklamp kan je helpen om overblijvende druppeltjes te vinden: de kwikbolletjes weerkaatsen het licht.
De resten van het omhulsel van de thermometer en het kwik worden in een plastieken zak gestoken, die vervolgens goed wordt afgesloten en meegegeven met het KGA (klein gevaarlijk afval) of naar het containerpark gebracht (Informeer bij uw gemeente).GOOI HET KWIK NIET IN DE WASBAK OF LAVABO: het blijft achter in de afvoerbuis waar het kan verdampen!
Verlucht de ruimte nog minstens 24u. Zo kunnen de toch vrijgekomen kwikdampen zich niet opstapelen in de lucht. Hou kinderen en huisdieren zolang uit de ruimte.
Gebruik geen stofzuiger tijdens de eerste twee weken in de ruimte waar de kwik op de grond viel.
Is er kwik op je kleren gemorst, gooi deze dan op dezelfde manier weg. Is er kwik op een tapijt gemorst, dan gooi je dit best weg (ook volgens bovenstaande richtlijnen). Maak ook de vloer onder het tapijt schoon (kwikdruppels kunnen erdoor lekken). Was na het opruimen grondig je handen.