Tips voor plukkers van paddenstoelen

De enige manier om intoxicaties te vermijden, is te leren om de eetbare exemplaren, alsook de dodelijke exemplaren, uit je regio te herkennen. Opgelet: in Vlaanderen en Brussel is het verboden paddenstoelen te plukken in openbare domeinen (parken, bossen, …). In Wallonië bestaat een beperking op het aantal paddenstoelen dat je mag plukken (maximaal een emmer van tien liter, toestemming vereist, enz.).

Het onoordeelkundig consumeren van zelf geplukte paddenstoelen kan je gezondheid ernstig schaden. Koop bij voorkeur paddenstoelen in een handelszaak. 

Inhoud

Wettelijk kader paddenstoelenpluk

In Wallonië is de wetgeving hierover duidelijk: “Een wandelaar mag voor activiteiten zoals het verzamelen van paddenstoelen, bloemen en fruit van de wegen en paden afwijken, mits voorafgaande toestemming van de boseigenaar.” In de staatsbossen, die tot het Waalse Gewest behoren, is het plukken van paddenstoelen onder bepaalde voorwaarden toegestaan. Dit mag alleen tussen zonsopgang en zonsondergang, en de toegestane hoeveelheid is beperkt tot maximaal 10 liter per persoon. Tijdens het jachtseizoen is deze vergunning tijdelijk opgeschort.

In Brussel ligt dit anders. Hoewel het Zoniënwoud en de bossen van het Brussels Gewest meer dan 900 verschillende soorten paddenstoelen herbergen, is het plukken hier strikt verboden. Dit is om zeldzame (zelfs zeer zeldzame) soorten te beschermen.

In Vlaanderen is het plukken van paddenstoelen eveneens streng verboden, zowel om de biodiversiteit als de volksgezondheid te waarborgen.

Als je twijfelt over de geldende regelgeving, neem dan contact op met je gemeentebestuur of met het Agentschap Natuur en Bos. Voor sommige gebieden kunnen specifieke beperkingen gelden. Bij overtreding kunnen de boetes oplopen tot wel 150 euro.

Enkele tips voor paddenstoelenplukkers

  • De enige manier om giftige paddenstoelen van eetbare paddenstoelen te onderscheiden, is over een nauwkeurige kennis te beschikken over de kenmerken van de verschillende soorten. Je kan deelnemen aan activiteiten van mycologische kringen. Tijdens de wandelingen, de tentoonstellingen en de identificatiebijeenkomsten zal je kennis maken met de basisbeginselen van de mycologie. Het identificeren van paddenstoelen met behulp van een boek en/of op basis van een foto is erg gevaarlijk. 
  • Eet enkel paddenstoelen die nauwkeurig kunnen geïdentificeerd worden in de verschillende groeistadia. 
  • Inspecteer de paddenstoelen grondig één per één. Enkele giftige exemplaren in een mand eetbare paddenstoelen kunnen tot zware intoxicaties leiden. 
  • Pluk enkel jonge paddenstoelen in goede staat. Vermijd verdachte, doorweekte of bevroren exemplaren. Eetbare exemplaren kunnen namelijk oneetbaar worden door veroudering of – na het bevriezen – door ontbinding. 
  • Om de paddenstoelen te verzamelen, gebruik je een recipiënt dat luchtdoorlatend is, zoals bijvoorbeeld een rieten mand. De houdbaarheid van paddenstoelen is heel beperkt. Zij zijn sterk onderhevig aan besmetting door bacteriën. Een plastic zak gebruik je beter niet, omdat de geplukte exemplaren er heel snel in ontbinden en oneetbaar worden. 
  • Leg paddenstoelen waarbij je aan de determinatie twijfelt niet in dezelfde mand als deze waar je wel zeker van bent. Snij de steel niet af, maar verwijder deze helemaal met een draaiende beweging uit de bodem, zonder het mycelium (draadweefsel) te beschadigen. Je kan ze later ter identificatie voorleggen aan ervaren botanisten of mycologen. 
  • Bewaar paddenstoelen thuis op een koele en goed verluchte plaats. Vermijd stapelen. Paddenstoelen zijn slechts beperkt houdbaar. 
  • Reinig paddenstoelen goed alvorens ze te bereiden. Verwijder eventueel de schil van de hoed en het onderste deel van de steel. Verwijder de steel in zijn geheel indien deze taai of vezelig is (grote parasolzwam, weidekringzwam…). 
  • Paddenstoelen zijn vaak moeilijk verteerbaar. Het is aan te raden ze in fijne schijfjes te snijden. De baktijd bedraagt minimum 10 tot 30 minuten voor soorten die niet rauw mogen gegeten worden. Eet nooit grote hoeveelheden en kauw goed.

    Opgelet: sommige soorten zijn slechts eetbaar nadat ze zijn gekookt, rauw zijn ze niet eetbaar (morielje, parelamaniet). 
  • Alle soorten paddenstoelen vervullen hun rol in de natuur. Indien je eetbare paddenstoelen plukt, respecteer ook de giftige soorten. 
  • Pluk geen paddenstoelen op vervuilde terreinen of industrieterreinen: de paddenstoelen kunnen besmet zijn met zware metalen of giftige stoffen.

Enkele gangbare, maar foutieve begrippen

Er bestaan geen kneepjes of trucjes om met zekerheid een eetbare van een giftige paddenstoel te onderscheiden. Hier volgen een aantal foutieve begrippen.

  • « Jonge paddenstoelen zijn steeds eetbaar. »

    FOUT! Een jong exemplaar van een Amanita phalloides (groene knolamaniet) bevat dodelijke toxines, zo kenmerkend voor deze soort.

  • « Witte paddenstoelen zijn nooit giftig. »

    FOUT! Er bestaat geen verband tussen giftigheid en kleur van de paddenstoel: de uiterst giftige Amanita phalloides (groene knolamaniet) kan een witte kleur hebben. Meerdere giftige Clitocyben (trechterzwammen) zijn wit.

  • « Giftige paddenstoelen hebben een onaangename geur, en zien er niet echt smakelijk uit. »

    FOUT! De Amanita phalloides (groene knolamaniet) zou een lekkere smaak hebben.

  • « Een paddenstoel is wellicht eetbaar als slakken en wormen ervan eten. »

    FOUT! Slakken en kleine dieren in het bos eten Amanita phalloïdes.

  • « De toxines van een paddenstoel worden onschadelijk gemaakt door het koken. »

    FOUT! De toxines van de Amanita phalloides (groene knolamaniet) blijven hun eigenschappen behouden na het koken, het drogen of het invriezen. Ze blijven dodelijk!

  • « Er zal wel geen risico bestaan voor een vergiftiging, als men zich beperkt tot één exemplaar van een onbekende soort. »

    FOUT! Eén enkel exemplaar van Amanita phalloides (groene knolamaniet) kan tot uiterst ernstige intoxicaties leiden.

  • « Alle paddenstoelen in de weiden zijn eetbaar. »

    FOUT!