Inname van vlierbessen: mond spoelen en water laten drinken

Vlier (Sambucus sp.) is een veelvoorkomende struik die in tuinen, bossen en langs wegbermen groeit. De zwarte bessen worden vaak gebruikt voor de bereiding van siroop, confituur of andere voedingsmiddelen. Na voldoende verhitting zijn rijpe vlierbessen veilig voor consumptie. Rauwe rijpe bessen zijn echter niet bedoeld om in grote hoeveelheden gegeten te worden.

Inname van onrijpe (groene) vlierbessen of grote hoeveelheden rauwe rijpe vlierbessen kan leiden tot maag-darmklachten zoals misselijkheid, buikpijn, braken en diarree. Deze klachten verdwijnen meestal spontaan.

In zeldzame gevallen kunnen ook andere klachten optreden, zoals duizeligheid, sufheid, hoofdpijn of hartkloppingen. Ernstige vergiftigingen zijn uitzonderlijk.

Inhoud

Risico’s

Bij een accidentele inname van enkele vlierbessen kan thuis worden afgewacht. Er zijn doorgaans geen klachten te verwachten.

Neem contact op met het Antigifcentrum bij:

  • inname van een grote hoeveelheid bessen (> handjevol);
  • inname van onrijpe bessen;
  • inname van bladeren, wortels of andere plantendelen
  • klachten na inname;
  • twijfel over de ingenomen hoeveelheid of het ingenomen plantendeel.

Bij hevig of aanhoudend braken of diarree is medische beoordeling bij de huisarts aangewezen vanwege het risico op uitdroging en verstoring van de zoutbalans.

Toxiciteit

Alle delen van de vlier bevatten cyanogene glycosiden, voornamelijk sambunigrine. Deze stoffen kunnen in het lichaam worden omgezet in cyanide. De hoeveelheid van deze stoffen is echter laag, waardoor klachten maar verschijnen na inname van grote hoeveelheden.

De grootste hoeveelheid bevindt zich in de onrijpe vruchten. Het eten van onrijpe bessen of grote hoeveelheden rauwe rijpe bessen kan leiden tot symptomen.

De bladeren van de vlier zijn eveneens giftig, maar door hun bittere smaak nodigen ze weinig uit tot consumptie. Accidentele innames van bladeren leiden daarom zelden tot klachten.

Door koken worden deze stoffen afgebroken, waardoor vlierbessen geschikt zijn voor gebruik in bijvoorbeeld siroop of confituur.

Symptomen

Na het eten van onrijpe vlierbessen of grote hoeveelheden rauwe rijpe bessen kunnen voornamelijk maag-darmklachten optreden:

  • misselijkheid;
  • buikpijn;
  • braken;
  • diarree

Soms kunnen ook andere klachten voorkomen, zoals koude rillingen, duizeligheid, hoofdpijn, sufheid, gezichtsstoornissen of hartkloppingen.

De klachten ontstaan meestal binnen enkele uren na inname en verdwijnen doorgaans spontaan.

Ernstige vergiftigingen zijn zeldzaam. De meeste accidentele innames bij kinderen verlopen zonder of met slechts milde klachten.

Behandeling

  • Verwijder eventuele plantresten uit de mond.
  • Laat de mond spoelen en geef wat water te drinken.
  • Symptomatische behandeling volgens de symptomen.

Bronnen

  1. Cleene M. de. Giftige bloemen en planten
    Antwerpen: Apeldoorn; 2016. 403-409.
  2. Altmann H. Giftige planten – Mini.
    Utrecht/Antwerpen: Uitgeverij Het Spectrum; 2004. Tweede druk. 76-78.
  3. Conn EE. Cyanogenic glycosides.
    Journal of Agricultural and Food Chemistry. 1969;17(3):519-526.
  4. Vergiftigingen.info – Vlier (Sambucus sp.)
    Stofmonografie geraadpleegd via:
    https://www.vergiftigingen.info/
  5. National Poisons Information Service (NPIS) / TOXBASE – Sambucus species (elderberry).
  6. TOXINZ – Sambucus Genus (Cyanogenic plants – low toxic risk).
    Toxicological information database.
    https://www.toxinz.com/specifications/cyanogenic-plants-master/cyanogenic-plants-low-toxic-risk/cyanogenic-plants-low-toxic-risk.standard/sambucus-genus/
  7. Antigifcentrum België – eigen casuïstiek.

Versie 10/2026