Onderhoudsproducten voor het zwembad
Neem contact op met het Antigifcentrum (070 245 245) als er zich een ongeval voordoet tijdens het gebruik van onderhoudsproducten voor het zwembad.
Welke types onderhoudsproducten zijn er?
Om zwembadwater te ontsmetten, worden meestal geconcentreerde oplossingen van natriumhypochloriet gebruikt (synoniemen: ‘vloeibare chloor’, bleekwater, javel) of tabletten of korrels op basis van dichloroisocyanuraat (synoniemen: troclosene, ‘chloortabletten’ of ‘chloorkorrels’). Opgelost in water worden de tabletten of korrels omgezet in een actieve chloor-oplossing met een desinfecterende werking.
In uitzonderlijke gevallen wordt kopersulfaat gebruikt om het water te ontsmetten.
Bovendien zijn er producten nodig om de pH of zuurtegraad van het water te controleren en aan te passen. Het zijn oplossingen op basis van sterke zuren, zoals zoutzuur of zwavelzuur (pH min) of sterke basen, zoals natriumhydroxide (pH plus). Het zijn stuk voor stuk gevaarlijke producten en het gebruik vereist de nodige voorzichtigheid.
Daarnaast worden producten gebruikt om de waterhardheid en dus het kalkgehalte van het water onder controle te houden. Deze producten worden niet als gevaarlijke producten gezien en worden hier dus niet besproken.
Behandeling
Neem contact op met het Antigifcentrum (070 245 245) als er zich een ongeval voordoet tijdens het gebruik van onderhoudsproducten voor het zwembad.
De arts of apotheker van dienst zal je vragen naar volgende gegevens:
- De naam van het product.
- De ingenomen hoeveelheid bij een accidentele inname.
- Als chloordamp werd ingeademd: heeft het slachtoffer astma of gaat het om een roker?
- Wat waren de omstandigheden waarin het accident plaatsvond?
Hieronder alvast enkele aanbevelingen voor eerste hulp vooraleer je het Antigifcentrum contacteert:
Inademen
Het inademen van chloordampen
- Bij eenmalig inademen van chloordampen, met als gevolg irritatie van de bovenste luchtwegen, tranende ogen, lopende neus, een prikkelende keel en hoest, verlaat men best onmiddellijk de plaats van het ongeval. Over het algemeen zullen de symptomen spontaan verdwijnen na enkele uren. Wanneer de klachten echter langer dan zes uur na de blootstelling aanhouden, is een doktersadvies aangewezen.
- Wanneer van in het begin hevige klachten optreden (de indruk te verstikken, moeilijkheden om te ademen) is onmiddellijk medische hulp
- Voor rokers en mensen met astma (én symptomen) is het beter om niet af te wachten en meteen de huisarts te contacteren.
Bij symptomen ten gevolge van het inademen van sterke zuren of sterke basen voor pH aanpassing, verlaat men best onmiddellijk de plaats van het ongeval. Zoek medische hulp wanneer er sprake is van hevige klachten of wanneer de symptomen aanhouden.
Bij contact met de huid
- Spoel de huid overvloedig met water wanneer er irritatie ontstaat na het zwemmen in water waaraan een te hoge dosis van zwembadproducten werd toegevoegd. Contacteer een arts wanneer de irritatie aanhoudt.
- Spoel de huid overvloedig met water of neem een douche bij rechtstreeks contact met een geconcentreerde oplossing van natriumhypochloriet of met producten om de pH bij te sturen. Contacteer daarna het Antigifcentrum (070 245 245). Sommige producten zijn zeer bijtend en kunnen een langere spoeling vereisen.
Inslikken
- Inslikken van zwembadwater is niet gevaarlijk, er is geen behandeling nodig.
- Laat het slachtoffer NIET braken bij inname van een geconcentreerdeoplossing van natriumhypochloriet, producten om de pH bij te sturen of bij het inslikken van een chloortablet of chloorkorrels. Spoel de mond en geef één slok water te drinken als het slachtoffer nog kan slikken. Bel onmiddellijk 112.
Bij contact met de ogen
- Spoel het oog overvloedig met stromend water. Contacteer daarna het Antigifcentrum. Sommige producten zijn zeer bijtend en kunnen een langere spoeling vereisen.
- Spoel WEG van het niet-aangetaste oog. Hou daarbij de oogleden zo goed als mogelijk tussen duim en wijsvinger opengesperd.
- Bij het dragen van contactlenzen: verwijder eerst de lenzen (indien mogelijk) en spoel daarna.
Na het spoelen:
- Wanneer de irritatie is ontstaan na het zwemmen in water waaraan een te hoge dosis van zwembadproducten werd toegevoegd: doe geen zalf of druppels in het oog na het spoelen, maar wacht af. Contacteer een dokter als het oog na enkele uren nog steeds geïrriteerd is.
- Bij geconcentreerde oplossingen van natriumhypochloriet en producten om de pH bij te sturen: ga na het spoelen onmiddellijk naar een oogarts voor een oogonderzoek.
Wat te doen bij spatten in de ogen?
Symptomen
Inhalatie
Hoe ontstaan chloordampen?
Het mengen van bleekwater met een zuur is een veelvoorkomend ongeval. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer bleekwater gelijktijdig met een ontkalker wordt gebruikt. Het zuur van de ontkalker reageert op het bleekwater, waarbij chloorgas vrijkomt.
Bij geconcentreerde oplossingen van natriumhypochloriet kan ook chloordampen vrijkomen onder invloed van hitte, zonder dat het bleekwater met een ander product werd gemengd.
Wanneer chloortabletten of chloorkorrels in contact komen met vocht of hitte kunnen er eveneens chloordampen vrijkomen. Het is dus belangrijk deze producten op een veilige manier te bewaren (zie: Preventie).
Het inademen van chloordampen:
- Zwemmen in water waaraan een te hoge dosis van zwembadproductenwerd toegevoegd, leidt zelden tot irritatie van de luchtwegen, maar kan wel irritatie van de ogen en de huid veroorzaken.
- Het eenmalig inademen van chloordampen in de andere situaties kan aanleiding geven tot irritatie van de bovenste luchtwegen, met tranende ogen, neusloop, een prikkelende keel en hoest. Wanneer de blootstelling echter langdurig is, of wanneer de betrokken persoon aan astma lijdt, kunnen meer uitgesproken ademhalingsklachten optreden, zoals kortademigheid en pijn op de borst bij het ademhalen.
Ook het inademen van dampen van sterke zuren of sterke basen voor pH-aanpassing kan aanleiding geven tot (ernstige) irritatie van de luchtwegen.
Bij huidcontact
- Zwemmen in water waaraan een te hoge dosis van zwembadproducten werd toegevoegd, kan irritatie veroorzaken. Bij te veel kopersulfaat in het water kunnen de haren bovendien groen kleuren.
- Geconcentreerde oplossingen van natriumhypochloriet en producten om de pH bij te sturen, kunnen ernstige brandwonden veroorzaken.
Bij contact met de ogen
- Zwemmen in water waaraan een te hoge dosis van zwembadproducten werd toegevoegd, kan irritatie veroorzaken.
- Geconcentreerde oplossingen van natriumhypochloriet en producten om de pH bij te sturen, kunnen na rechtstreeks contact met het oog ernstige brandwonden veroorzaken.
Inslikken
- Inslikken van zwembadwater kan tot milde maag-darmklachten leiden.
- Het inslikken van een geconcentreerde oplossing van natriumhypochloriet, van een chloortablet of chloorkorrels of van een product om de pH bij te sturen kan een ernstige verbranding van de mond, slokdarm en maag veroorzaken.
Toxiciteit
Een oplossing van natriumhypochloriet wordt in de handel meestal javel, javelwater, bleekwater of eau de javel genoemd.
De zuurtegraad (pH) van natriumhypochloriet is ongeveer 11 à 12. Dit komt omdat men er natriumhydroxide aan toevoegt om te voorkomen dat er chloorgas vrijkomt. Chloorgas begint vrij te komen uit natriumhypochloriet bij pH-waarden beneden 5.
Natriumhypochloriet is een zeer reactieve stof. Vermengd met zuren wordt hypochloriet ontbonden en al de chloor die het bevat, komt vrij in gasvormige toestand. Voor zwembaden is vooral de reactie met geconcentreerd zoutzuur of zwavelzuur van belang.
Natriumhypochloriet wordt in zwembaden vooral gebruikt omwille van zijn ontsmettende werking. Het combineert bacteriëndodende, virusdodende, schimmelwerende en sporendodende eigenschappen.
Preventie
- Ga voorzichtig om met deze producten en werk er niet mee in het bijzijn van kinderen.
- Voeg alleen de hoeveelheden toe die vermeld staan op de verpakking of worden aangeraden door de verkoper. Er bestaan ook kits om de waterkwaliteit te testen.
- Informeer je bij de verkopers van zwembadproducten.
- Giet niets over in flessen of containers bestemd voor voedingsmiddelen.
- Natriumhypochloriet wordt aan zwembadwater toegevoegd om de aanwezige micro-organismen te doden. Dit wil zeggen dat het ook giftig is voor andere levende wezens in beken en rivieren. Het is daarom verboden hypochloriet te lozen.
- Bewaar de producten steeds droog en uit het zonlicht, bij kamertemperatuur.
Versie 8/2026